Apoteoza śląskiego górnika: scapegoating w "Paciorkach jednego różańca" Kazimierza Kutza
Scapegoating in "The Beads of One Rosary"
DOI:
https://doi.org/10.55225/hcs.547Słowa kluczowe:
kozioł ofiarny, wiktymizacja, Kazimierz Kutz, René GirardAbstrakt
Trzecia część legendarnej Trylogii śląskiej w reżyserii Kazimierza Kutza, Paciorki jednego różańca, jest kroniką burzenia nie tylko historycznej architektury Giszowca (Katowice), ale także tragicznego upadku głównego bohatera filmu, emerytowanego górnika i przodownika pracy, Karola Habryki. Poniższy artykuł analizuje jego status jako nie-mitycznego ale nie-czystego kozła ofiarnego, a zatem ofiary zbiorowych, a zarazem skutecznych, prześladowań ze strony reżimu komunistycznego w Polsce. W świetle girardowskiej teorii wiktymizacji, zwłaszcza w odniesieniu do biblijnej opowieści o Hiobie, śmierć Habryki przywraca pokój w społeczności pełnej niezgody, co prowadzi z kolei do jego deifikacji przez samych prześladowców, w mechanistycznym procesie preferowanym przez systemy totalitarne w czasach kryzysu.
Pobrania
Bibliografia
Barge L., René Girard’s Categories of Scapegoats and Literature of the South, “Christianity and Literature” 2001, vol. 50, no. 2, pp. 247–268.
Copik I., Ostatni bastion śląskości? Repetycje z twórczości Kazimierza Kutza (wokół filmu Paciorki Jednego Różańca), “Studia Śląskie” 2019, vol. 84, pp. 91–103.
Girard R., Job as Failed Scapegoat, [in:] The Voice from the Whirlwind: Interpreting “The Book of Job”, ed. by L.G. Perdue, W.C. Gilpin, Nashville 1992, pp. 185–207.
Girard R., Job: The Victim of His People, Stanford 1987.
Girard R., The Scapegoat, transl. by Y. Freccero, Baltimore 1986.
Girard R., Rocha J.C. de Castro, Antonello P., Evolution and Conversion: Dialogues on the Origins of Culture, London 2017.
Klaußmann A.O., Oberschlesien Vor 55 Jahren Und Wie Ich Es Wiedersand, Berlin 1911.
Klich A., Cały ten Kutz: biografia niepokorna, Kraków 2019.
Kutz K., (director), Paciorki jednego różańca [film], 1979.
Kutz K., Scenariusze śląskie, Katowice 1995.
Lewandowski J.F., Historia Śląska według Kutza, Katowice 2004.
McKenna, Plato's Pharmacy, [in:] Violence and Difference: Girard, Derrida, and Deconstruction, Champaign 1992, pp. 27–39.
Mętrak K., Reduta Habryki: recenzja filmu Paciorki jednego różańca, reż. Kazimierz Kutz, Polska 1979, “Kino” 1980, vol. 176, pp. 13–16.
Simonides D., Paciorki śląskiego różańca: historyczno-kulturowe zaplecze śląskich filmów Kazimierza Kutza, [w:] Kutzowisko: o twórczości filmowej, teatralnej i telewizyjnej Kazimierza Kutza, ed. by A. Gwóźdź, Katowice 2000, pp. 68–97.
Tofilska J., Giszowiec: monografia historyczna, Katowice 2016.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Andrzej Fretschel-Hojarski

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.