Kampania wyborcza partii politycznych do Sejmu w 1930 roku
DOI :
https://doi.org/10.55225/hcs.518Mots-clés :
wybory, sejm, partie polityczne, kampaniaRésumé
Celem artykułu jest przedstawienie i omówienie kampanii wyborczej poszczególnych partii politycznych do Sejmu w 1930 roku. Wybory dla ugrupowań politycznych stanowiły test zaufania społecznego i były miernikiem układu sił w społeczeństwie. Głosowania traktowano jako plebiscyt: za demokracją lub za dyktaturą albo za Józefem Piłsudskim i sanacją lub przeciw nim.
Téléchargements
Références
Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, Sekretariat Generalny i Klub Parlamentarny w Warszawie, Odezwy wyborcze do Sejmu i Senatu 1930, Archiwum Akt Nowych, sygn. 33.
Biuro Sejmu RP w Warszawie, Komisja Budżetowa, Protokoły posiedzeń w sprawie wniosku o pociągnięcie ministra skarbu Gabriela Czechowicza do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, Archiwum Akt Nowych, sygn. 46.
Komisariat Rządu na m. st. Warszawę, Komunikat informacyjny, nr 175, nr 178, Archiwum Państwowe w Warszawie, sygn. 349.
Komisariat Rządu na m. st. Warszawę, Komunikat Informacyjny, nr 191, Archiwum Państwowe w Warszawie, sygn. 349.
Komitety Wyborcze Organizacji Kobiecych w Przemyślu, Okólniki i instrukcje władz nadrzędnych 1930, Archiwum Państwowe w Przemyślu, sygn. 16.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie, Opracowanie na temat przebiegu wyborów do Sejmu i Senatu w roku 1930 na terenie Warszawy, Archiwum Akt Nowych, sygn. 864.
Zbiór druków ulotnych, Katolicki Blok Ludowy. Odezwy 1930, Archiwum Akt Nowych, sygn. 319
Zbiór druków ulotnych, Stronnictwo Narodowe w wyborach do Sejmu i Senatu w 1930 r. Odezwy wyborcze, Archiwum Akt Nowych, sygn. 324.
Afisz, Ważą się losy Polski, stoją przeciwko sobie demokracja i faszyzm, świat pracy i świat wyzyskiwaczy, Biblioteka Narodowa, sygn. DŻS IA 6c Cim.
Czy pamiętacie przy zeszłych wyborach obiecanki – cacanki B.B., czyli poprzedniej i obecnej jedynki?, Biblioteka Narodowa, sygn.. DŻS IA 6c, k. 44.
Do Ludu Rolnego!, Biblioteka Narodowa, sygn. DŻS IA 6c Cim
Druk Sejmu II kadencji, nr 470.
Jeżeli chcecie, aby mężczyźni zmieniali religię i żony swoje jak rękawiczki, wzorując się na naszych ministrach i wybitnych pułkownikach – to głosujcie na listę Nr. 1, Biblioteka Narodowa, sygn. DŻS IA 6c, k. 30.
Ludu Pracujący!, Biblioteka Narodowa, sygn. DŻS IA 6c Cim
Mościcki I., Orędzie Prezydenta Rzeczypospolitej w sprawie rozwiązania Sejmu i Senatu, „Monitor Polski” 1930, nr 200, poz. 284.
Obywatele wyborcy!, Biblioteka Narodowa, sygn. DŻS IA 6A 6c Cim, k. 1–2.
Orędzie ks. biskupa Łukomskiego w sprawie wyborów, Biblioteka Narodowa, sygn. DŻS IA 6c, k. 17
Statystyka wyborów do Sejmu i Senatu z dnia 16 i 23 listopada 1930 roku, „Statystyka Polski”, Seria C, z. 4, Warszawa 1935.
Gazeta Polska” 1930, nr 304, s.1.
„Robotnik” 1930, nr 303, s. 1.
„Wszystkie Stronnictwa” 1930, nr 171, s. 400.
„Wszystkie Stronnictwa” 1930, nr 37, s. 346.
Aresztowania przywódców Centrolewu b. posłów sejmowych, „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1930, nr 246, s. 1–2.
Aresztowanie b. posła Kuńki w Tarnopolu, „Chwila” 1930, nr 4129, s. 6.
Aresztowanie komendanta U.O.W, „Chwila” 1930, nr 4131, s. 4.
Cała polska opozycja sejmowa nie weźmie udziału w konferencji z rządem, „Polonia” 1929, nr 1776, s. 3.
Dezerter, potępienie zdrajcy, „Piast” 1930, nr 40, s. 5.
Dlaczego ze stanowiska katolickiego nie można mieć zaufania do listy B. B., „Kurier Poznański” 1930, nr 498, s. 1.
Do społeczeństwa, „Robotnik” 1930, nr 269, s. 1.
Do wyborów ławą przeciw endecji i Centrolewowi po wyborach — zjednoczenie wszystkich chłopów — oto najbliższe zadania Stronnictwa Chłopskiego, „Gazeta Chłopska” 1930, nr 54, s. 1.
Klęska bezrobocia, „Kurier Poznański” 1930, nr 492, s. 1–2.
Kozłowski M., Miliardy i grosze, „Kurier Poznański” 1930, nr 474, s. 1.
Kozłowski M., Półroczny bilans, „Kurier Poznański” 1930, nr 490, s. 1.
Lista chadecji, „Polska Zbrojna” 1930, nr 276, s. 2.
Lista państwowa kandydatów Stronnictwa Narodowego, „Kurier Poznański” 1930, nr 461, s. 1.
Lista państwowa Związku Obrony Prawa i Wolności Ludu, „Robotnik” 1930, nr 306, s. 1.
Marszałek Piłsudski na czele państwowej listy wyborczej Bezpartyjnego Bloku, „Polska Zbrojna” 1930, nr 275, s. 2.
Marszałek Piłsudski o sesji budżetowej. Dno oka czyli wrażenia człowieka chorego z sesji budżetowej w Sejmie, „Kurier Wileński” 1929, nr 80, s. 1–2.
Nie wytrzymamy takich budżetów. Trzeba je zmniejszyć, „Słowo Pomorskie” 1930, nr 247, s. 1.
Niedziałkowski M., Nasza droga, „Robotnik” 1930, nr 319, s. 1.
Płk. Sławek konferuje z posłem Grünbaumem, „Nasz Przegląd” 1930, nr 257, s. 5.
Przysięga Prezydenta Rzeczypospolitej, „Piast” 1930, nr 37, s. 1.
Udział Ukraińców w wyborach do Sejmu i Senatu, „Sprawy Narodowościowe” 1930, nr 5–6, s. 593–594.
Walka o dobro Polski, „Polska Zbrojna” 1930, nr 300, s. 4.
Wierzeja J., W przeddzień głosowania, „Polska Zbrojna” 1930, nr 313, s. 1.
Wystarczy spojrzeć! Na pola, gospodarstwa, warsztaty i fabryki, „Słowo Pomorskie” 1930, nr 239, s. 1.
Zatrudnienie gramofonów. Czy to może bezrobotnym? „Słowo Pomorskie” 1930, nr 263, s. 1.
Ajnenkiel A., Historia sejmu polskiego, t. 2, cz. 2: II Rzeczpospolita, Warszawa 1989.
Ajnenkiel A., Polska po przewrocie majowym. Zarys dziejów politycznych Polski 1926––1939, Warszawa 1980.
Bondaryk K., Duchowieństwo łomżyńskie wobec wyborów parlamentarnych w 1928 i 1930 r., „Dzieje Najnowsze” 1991, nr 3, s. 3–19.
Brzoza C., Stepan K., Posłowie polscy w parlamencie rosyjskim 1906–1917. Słownik biograficzny, Warszawa 2001.
Chojnowski A., Piłsudczycy u władzy. Dzieje Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, Wrocław 1986.
Czajka M., Kamler M., Sienkiewicz W., Leksykon historii Polski, Warszawa 1995.
Czubiński A., Centrolew. Kształtowanie się i rozwój demokratycznej opozycji antysanacyjnej w Polsce w latach 1926–1930, Poznań 1963.
Fałowski J., Mniejszość żydowska w parlamencie II Rzeczypospolitej (1922–1939), Kraków 2006.
Garlicki A., Józef Piłsudski 1867–1935, Warszawa 1990.
Garlicki A., Od maja do Brześcia, Warszawa 1985.
Giżycki S., Przestępstwa przeciwko głosowaniu w sprawach publicznych, [w:] W. Sokalski, Opinie o projekcie kodeksu karnego, z. 3, Warszawa 1931.
Hübner M., Pułkownicy. Rdzeń środowiska piłsudczyków w systemie polityczno-ustrojowym II Rzeczypospolitej, Warszawa 2020.
Krzyk J., Szmatloch B., Korfanty. Silna bestia, Katowice 2020.
Krzywobłocka B., Chadecja 1918–1937, Warszawa 1974.
Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. nauk. J. Majchrowski, Warszawa 1994.
Leszczyński R., Wpływy Ukraińskiego Zjednoczenia Narodowo-Demokratycznego na terenie województwa tarnopolskiego w świetle kampanii wyborczej i wyników parlamentarnych w latach 1928 i 1930, „Wrocławskie Studia Wschodnie” 2015, t. 19, s. 135–153.
Lewandowski J.F., Wojciech Korfanty, Chorzów 2009.
Łoza S., Czy wiesz kto to jest?, Warszawa 1939.
Mironowicz E., Białorusini i Ukraińcy w polityce obozu piłsudczykowskiego, Białystok 2007.
Nowak M. J., Sprawa Czechowicza. Symboliczne zwycięstwo opozycji, „Mówią Wieki” 2018, nr 7, s. 56–59.
Nowak M., Sprawa brzeska, Warszawa 2014.
Ospara Ł., Udział duchowieństwa rzymskokatolickiego diecezji katolickiej w kampanii wyborczej Stronnictwa Narodowego w wyborach w 1930 roku, „Journal of Humanities and Social Sciences” 2020, nr 1 (14), s. 66–85.
Ostanek A. A., Wpływ polsko-ukraińskiej wojny propagandowej wokół wydarzeń 1930 roku w Małopolsce Wschodniej na bezpieczeństwo II Rzeczypospolitej, „Studia Bezpieczeństwa Narodowego” 2017, t. 11, nr 1, s. 301–321.
Ostanek A. A., Wydarzenia 1930 roku w Małopolsce Wschodniej a bezpieczeństwo II Rzeczypospolitej, Warszawa 2017.
Potocki R., Polityka państwa polskiego wobec zagadnienia ukraińskiego w latach 1930–
–1939, Lublin 2003.
Próchnik A., Pierwsze piętnastolecie Polski niepodległej, Warszawa 1983.
Rudnicki S., Żydzi w parlamencie II Rzeczypospolitej, Warszawa 2004.
Sabotaże nacjonalistów ukraińskich oraz akcja represyjna władz polskich w Małopolsce Wschodniej w 1930 roku w świetle dokumentów, oprac. A.A. Ostanek, Warszawa 2018.
Skrzypek M., Wojciech Korfanty, Warszawa 2009.
Sławoj Składkowski F., Strzępy meldunków, Warszawa 1988.
Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego, red. Z. Winiarski, Warszawa 1989.
Smogorzewska M., Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, red. nauk. A. K. Kunert, Warszawa 1998, t. 1 (A–D).
Smoliński T., Rządy Józefa Piłsudskiego w latach 1926–1935, Poznań 1985.
Suchodolski S., Czarna księga sanacji, Warszawa 2017.
Szumiło M., Ukraińska Reprezentacja Parlamentarna w Sejmie i Senacie RP (1928–
–1939), Warszawa 2007.
Tomaszewski J., Zarys dziejów Żydów w Polsce w latach 1918–1939, Warszawa 1990.
Tomczyk R., Ukraińskie Zjednoczenie Narodowo–Demokratyczne 1925–1939, Szczecin 2006.
Więzikowa A., Stronnictwo Chłopskie, Warszawa 1963.
Wolny K., Rzecz o Wojciechu Korfantym (1873–1939). Polityk, przyjaciel, autorytet, Katowice 2012.
Téléchargements
Publiée
Numéro
Rubrique
Licence
Certains droits réservés 2023 Tomasz Sumara

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d’Utilisation Commerciale 4.0 International.