Psychological portrait of an aging person—experiencing loss in late adulthood

Authors

  • Alena Stefańska University of Applied Sciences in Tarnow, Faculty of Medicine and Health Sciences, Department of Medicine, Tarnow, Poland

DOI:

https://doi.org/10.55225/hppa.688

Keywords:

mental health, grief, development, aging, personality

Abstract

Contemporary literature shows a growing interest in the topics of aging, old age or late adulthood. According to the WHO, late adulthood begins at the age of 60. We are not all equal in the face of passing time. Adapting to aging involves, among other things, the ability to cope with feelings of loss, which are a dominant part of the portrait of an aging person. The literature on the subject mentions experiences such as the loss of health, physical fitness, physical and sexual attractiveness. Changes at this stage of life also include aspects such as social and economic status, which is associated with entering retirement. The development of public awareness of health, hygiene, nutrition as well as medical advances and technological progress have led to an increase in average life expectancy. However, in order for the ‘autumn of life’ to be cheerful, it is important to be in good physical condition, have a positive mental attitude, accept aging and find elements in it, that will allow to enjoy this stage of life. The article describes the most important biological, psychological and social changes which aging people have to face. It also indicates how older people can adapt to these challenges and at the same time maintain a sense of meaning.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Finogenow M. Rozwój w okresie późnej dorosłości – szanse i zagrożenia. Acta Univ Lodz. Folia Oecon. 2013;297:93-104. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6018.297.08

Bidzan L, Łapin J, Sołtys K, Turczyński J. Geriatryczna Skala Depresji (Geriatric Depression Scale) jako pomocnicze narzędzie diagnostyczne u pacjentów powyżej 55 roku życia. Psychiatr Pol. 2002;36(6):187-192.

Niewiedział D, Steciąg M. Stara kobieta – wizerunki językowe i psychologiczne (Rekonesans badawczy). Rocznik Lubuski. 2016;42(1):367-381.

Przewłocka-Alves A. Psychologia starości w ujęciu psychoanalitycznym i perspektywy psychoterapeutyczne. Theol Wratislav. 2015;10:27-36.

Steuden S. Psychologia starzenia się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012:93-100.

Olszewski H. Dysadaptacja w starości jako forma słabości umysłu. W: Kielar-Turska M, editor. Siła umysłu w starości: starość: jak ją widzi psychologia. Kraków: Akademia Ignatianum; 2019:233-250.

Dudek D. Zagadnienia związane z psychiką osób w wieku podeszłym: psychopatologia. W: Cybulski M, Waszkiewicz N, editors. Psychogeriatria. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2022.

Zych A. Psychoanalityczna koncepcja człowieka starego. Eduk Anal Transakcyjna. 2017;6:157-173. DOI: https://doi.org/10.16926/eat.2017.06.10

De Masi F. Kres istnienia: psychoanalityczne rozważania o przemijalności. Warszawa: Oficyna Ingenium; 2020;103-135.

Oleś P. Psychologia człowieka dorosłego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012.

Szczuka J, Steuden S. Postrzeganie czasu i poczucie dobrostanu w adaptacji do starości. Psychol Rozw. 2020;25(3):65-76. doi: 10.4467/20843879PR.20.019.13156. DOI: https://doi.org/10.4467/20843879PR.20.019.13156

Januszewska I, Januszewski J, Gałkowska-Bachanek M. Upływ czasu a ocena życia i postawa wobec starości. W: Brudek P, Steuden S, Januszewska I, Gamrowska A, editors. Oblicza starości we współczesnym świecie. T. 1: Perspektywa psychologiczno-medyczna. Lublin: Wydawnictwo KUL; 2015;1:73–88.

Straś-Romanowska M. Późna dorosłość: wiek starzenia się. W: Harwas-Napierała B, Trempała J, editors. Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2006.

Sikorska I. Ja cielesne w biegu życia. W: Kubacka-Jasiecka D, Kuleta M, editors. W kręgu psychologicznej problematyki tożsamości. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego; 2008;45-60.

Suwiński E. Współczesny wymiar starzenia się i starości. 21st Century Pedagogy. 2018;2(2):49-66. doi: 10.2478/ped21-2018-0015. DOI: https://doi.org/10.2478/ped21-2018-0015

Król J, Boniecka K, Rzepa T. Perspektywa czasowa w okresie późnej dorosłości i jej znaczenie dla satysfakcji z życia uczestniczek Uniwersytetu Trzeciego Wieku – doniesienia wstępne. Pol Forum Psychol. 2016;21(4):589-601. doi: 10.14656/PFP20160406.

Bień B, Derejczyk J. Zdrowie i opieka zdrowotna osób starszych. W: Szatur-jaworska B, Rysz-Kowalczyk B, Imiołczyk B, editors. Sytuacja osób starszych w Polsce – wyzwania i rekomendacje: Raport Komisji Ekspertów ds. Osób Starszych na podsumowanie VII kadencji RPO. Warszawa: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. 2020. doi: 10.5604/01.3001.0053.598.

Escourrou E, Laurent S, Leroux J, Oustric S, Gardette V. The shift from old age to very old age: An analysis of the perception of aging among older people. BMC Prim Care. 2022;23:3. doi: 10.1186/s12875-021-01616-4. DOI: https://doi.org/10.1186/s12875-021-01616-4

Straś-Romanowska M. Późna dorosłość. W: Trempała J, editor. Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2011:326-351.

Brzezińska A, Janiszewska-Rain J. W poszukiwaniu złotego środka: rozmowy o rozwoju człowieka. Kraków: Znak; 2005.

Kowalewska A, Jaczewski A, Komosińska K, Problemy wieku starczego. W: Fabiś A, editors. Seniorzy w rodzinie, instytucji i społeczeństwie. Sosnowiec: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu; 2005:19-20.

Dyrda J. Integralność czy rozpacz: wymiary starości w koncepcji E.H. Eriksona. W: Buliński L, editor. Realność złego starzenia się: poza polityczną i społeczną powinnością. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek; 2015.

Sobków A. Wpływ starzenia się na podejmowanie decyzji. Decyzje. 2011;15:23-42.

Molęda A. Mózg seniora – wpływ doświadczenia życiowego na funkcje poznawcze [= Senior brain – the influence of life experience on cognitive functions]. Med Pr. 2024;75(3):279-285. doi: 10.13075/mp.5893.01518. DOI: https://doi.org/10.13075/mp.5893.01518

Byczewska-Konieczny K. Jak starzeje się umysł: o funkcjonowaniu poznawczym osób starszych i jego zróżnicowaniu indywidualnym. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017.

Dudek D, Cyranka K. Depresja. W: Gąsowski J, Piotrowicz K, editors. Geriatria: wybrane zagadnienia. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2020:221-235.

Jodzio K. Diagnostyka neuropsychologiczna w praktyce klinicznej. Warszawa: Difin; 2011.

Wolińska JM. Wybrane aspekty funkcjonowania pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej w wieku późnej dorosłości. Ann UMCS XXII Sect J. 2009;22:69-78.

Jaczewski A. Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”; 2005.

Łój G. Osobowościowe korelaty poczucia bezpieczeństwa u osób starszych. Prace Nauk WSP w Częstochowie. Seria: Psychologia. 1998;7:57-75.

Kaleta K, Jaśkiewicz A. Szanse rozwoju w okresie późnej dorosłości. Rozdział 4: Miłość i bliskie związki w okresie późnej dorosłości. Poznań: Wyd. Fundacji Humaniora; 2007;1-17.

Gulin W. Wybrane społeczne uwarunkowania starzenia się i starości w Polsce. Gerontol Pol. 2019;27:300-306.

Bonk E, Retowski S. Emerytura – ulga czy udręka? Postrzeganie emerytury na przykładzie słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Gerontol Pol. 2013;21(1):25-31.

Ziębińska B. Pomoc społeczna w starzejącym się społeczeństwie. ZNKUL. 2022;65(4):39-61. doi: 10.31743/znkul.14453. DOI: https://doi.org/10.31743/znkul.14453

Kowalewska A, Jaczewski A, Komosińska K. Problemy wieku starczego. W: Fabiś A, editor. Seniorzy w rodzinie, instytucji i społeczeństwie. Sosnowiec: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu; 2005:19-20.

Derbis R. Wiek a inne wyznaczniki poczucia jakości życia. W: Rogala S, editor. Wybrane problemy procesu starzenia się człowieka: materiały z konferencji naukowej “Psychologiczno-społeczne uwarunkowania procesu starzenia się człowieka”. Opole: Wydawnictwa Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji; Wydawnictwo Instytut Śląski; 2007:6-14.

Evans C. Exploring the relationship between cognitive style and teaching. Educ Psychol. 2004;24(4):509-531. DOI: https://doi.org/10.1080/0144341042000228870

Kielar-Turska M. Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia. W: Strelau J, editor. Psychologia: podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne; 2004:324-329.

Erikson E. Tożsamość a cykl życia. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka; 2004.

Dyakin V, Dyakina-Fagnano N, Mcintire L, Uversky V. Fundamental clock of biological aging: Convergence of molecular, neurodegenerative, cognitive and psychiatric pathways: Non-equilibrium thermodynamics meet psychology. Int J Mol Sci. 2021;23(1):285. doi: 10.3390/ijms23010285. DOI: https://doi.org/10.3390/ijms23010285

Kübler-Ross E. Rozmowy o śmierci i umieraniu. Poznań: Media Rodzina; 2021.

Harwas-Napierała B, Trempała J. Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2001.

Hill RD. Pozytywne starzenie się. Warszawa: Wydawnictwo Laurum; 2009:42-52, 89-99.

Downloads

Published

2025-12-22

Issue

Section

Review article

How to Cite

Stefańska, A. (2025). Psychological portrait of an aging person—experiencing loss in late adulthood. Health Promotion & Physical Activity, 32(3), 20-27. https://doi.org/10.55225/hppa.688

Similar Articles

81-90 of 151

You may also start an advanced similarity search for this article.