Choroby odkleszczowe i znaczenie profilaktyki w zapobieganiu zachorowaniom na boreliozę oraz kleszczowe zapalenie mózgu
DOI:
https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.7719Słowa kluczowe:
choroby odkleszczowe, profilaktykaAbstrakt
Zarówno w Europie, jak i w Azji czy Ameryce obserwuje się ciągły wzrost zachorowalności na choroby przenoszone przez kleszcze. Dotyczy to przede wszystkim takich chorób jak: borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu, anaplazmoza granulocytarna oraz babeszjoza. Do zakażenia chorobą odkleszczową najczęściej dochodzi na skutek ukłucia przez kleszcza i wprowadzenia drobnoustrojów wraz ze śliną w czasie ssania krwi. Inną drogą zakażenia może być droga pokarmowa (dotyczy to jedynie kleszczowego zapalenia mózgu). Borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu to choroby, na które w Polsce zapadalność w ostatnich latach wzrasta, stając się z roku na rok znaczącym problemem epidemiologicznym. Podstawową zasadą profilaktyki chorób odkleszczowych są działania indywidualne zapewniające ochronę osobistą osób narażonych na ukłucie przez kleszcza. Do działań takich należą: stosowanie odpowiedniego ubioru, dokładnie okrywającego całe ciało, stosowanie środków ochronnych (repelentów), kontrola całego ciała, szczepienia ochronne przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu, unikanie spożywania surowego mleka i jego przetworów, szybkie i całościowe usunięcie kleszcza z powierzchni ciała, a także umiejętność rozpoznawania początkowych symptomów choroby (np. rumień). Jedynie poprzez podejmowanie takich działań, można skutecznie zahamować wzrost zachorowalności na choroby przenoszone przez kleszcze.
Pobrania
Bibliografia
Dutkiewicz J., Cisak E., Wójcik-Fatla A. i wsp. Profilaktyka chorób odkleszczowych. Bezp Pr Nauk Prakt, 2014, 4, 21-23.
Flisiak R., Szechiński J. Chorobyprzenoszone przez kleszcze [w:] Choroby wewnętrzne, pod red.Szczeklik A., Med Prakt, Kraków, 2011, 2165-2173.
Cisak E., Chmielewska-Badora J.,Zwoliński J. i wsp. Choroby przenoszone przez kleszcze. Cz. II. Ludzka anaplazmoza granulocytarna, babeszjoza, bartonelozy, tularemia, gorączka Q, toksoplazmoza. Med Ogólna, 2008, 14(3), 281-290.
Cisak E., Chmielewska-Badora J.,Zwoliński J. i wsp. Choroby przenoszone przez kleszcze: Cz. I. występowanie i biologia kleszczy, kleszczowe zapalenie mózgu, borelioza z Lyme. Med Ogólna, 2008, 14(2),145-155.
Czupryna P., Moniuszko A., Panacewicz S. i wsp. Wpływ czynników klimatycznych, demograficznych i socjoekonomicznych na zapadalnośćna kleszczowe zapalenie mózgu w 6 powiatach województwa podlaskiego w latach 1994-2014. Przegl Epidemiol, 2016, 70(1), 111-114.
Wójcik-Fatla A., Szymańska J., Buczek A. Choroby przenoszone przez kleszcze. Część II. Patogeny Borreliaburgdorferi, Anaplasma phagocytophilum, Babesia microti. Zdr Publ, 2009, 119(2), 217-222.
Paradowska-Stankiewicz I., Chrześcijańska I. Borelioza z Lyme w Polsce w 2013 Roku. Przegl Epidemiol, 2015, 69(4), 897-898.
Zajkowska J., Czupryna P. Kleszczowe zapalenie mózgu – epidemiologia, patogeneza, obraz kliniczny, diagnostyka, profilaktyka i leczenie. Forum Zakażeń, 2013, 4(1), 43-51.
Pancewicz S., Garlicki A., Moniuszko-Malinowska A. i wsp. Diagnostyka i leczenie chorób przenoszonych przez kleszcze. Rekomendacje PolskiegoTowarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. Przegl Epidemiol, 2015, 69(2), 421-432.
Tylewska–Wierzbanowska S., Chmielewski T. Zoonozy przenoszone przez kleszcze na terenie Polski. Post Mikrob, 2010, 49(3), 191-197.
Godek A. Nowoczesne metody leczenia boreliozy z koinfekcją (antybiotyki, żywienie). Med Rodz, 2014, 3, 147-151.
Grzeszczuk A. Borelioza w praktyce klinicznej, PZWL, Warszawa, 2009.
Krzyczmanik D., Rybacki M., Wittczak T. i wsp. Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu jako współistniejące choroby zawodowe – opis przypadku klinicznego. Med Pracy, 2011, 62(3), 339-344.
Parada-Turska J. Stawowa postać boreliozy – obraz kliniczny i leczenie. Reumatologia, 2013, 51(1), 51–55.
Hermanowska-Szpakowicz T. Borelioza z Lyme – neuroborelioza. [w:] Neuroimmunologia kliniczna, podred. Losy J., Selmaj K., Wydawnictwo Czelej, Lublin, 2007, 207-229.
Kmieciak W., Ciszewski M., Szewczyk E. Choroby odkleszczowe w Polsce – występowanie i trudności diagnostyczne. Med Pracy, 2016, 67(1), 73-86.
Tokarska-Rodak M., Pańczuk A., Kozioł-Montewka M. i wsp. Monoinfekcja Borrelia burgdorferii współzakażenia Borrelia burgdorferi/Anaplasma phagocytophilumu pracowników leśnictwa i rolników. Med Pracy, 2015, 66(5), 645-651.
Wójcik-Fatla A., Szymańska J., Buczek A. Choroby przenoszone przez kleszcze. Część I. Ixodes ricinus jako rezerwuar i wektor patogenów. Zdr Publ, 2009, 119(2), 213-216.
Chmielewski T., Dunaj J., Gołąb E.i wsp. Diagnostyka laboratoryjna chorób odkleszczowych. Rekomendacje Grupy Roboczej, www.kidl.org.pl zakładka Rekomendacje. (data cytowania: 02.04.2016).
Gajda P., Rustecka A., Kalicki B. Babeszjoza człowieka – mało znana choroba odkleszczowa. Pediatr Med Rodz, 2015, 11(1), 75-82.
Rożej-Bielicka W., Stypułkowska-Misiurewicz H., Gołąb E. Babeszjoza u ludzi. Przegl Epidemiol, 2015, 69(3), 605-608.
Matowicka-Karna J., Białas J. Diagnostyka babeszjozy. Diagn Lab, 2009, 45(2), 175-177.
Kłapeć T., Cholewa A. Tularemia – wciąż groźna zoonoza. Med Ogól Nauk Zdr, 2011, 17(3), 155-160.
Mączka I., Tylewska-Wierzbanowska S. Choroby serca jako późne powikłania zakażeń odzwierzęcych przenoszonych przez kleszcze. Post Mikrob, 2012, 51(1), 37-45.
Fiecek B., Chmielewski T., Tylewska- Wierzbanowska S. Zakażenia Bartonella spp. ze szczególnym uwzględnieniem chorób oczu. Post Mikrob, 2012, 51(1), 47-53.
Cisak E., Zwoliński J. (red.): Profilaktyka boreliozy i innych chorób przenoszonych przez kleszcze jako chorób zawodowych, poradnik dla służb BHP, pracowników i pracodawców. Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera, Łódź, 2011, 23- 35.
Zajkowska J. Pokłucie przez kleszcza a ryzyko wystąpienia kleszczowego zapalenia mózgu. Jak uchronić się przed pokłuciem i zachorowaniem. Forum Zakażeń, 2015, 6(2), 103-109.
Woźniak M., Brukwicka I., Kopański Z. i wsp. Związki stylu życia ze zdrowiem. J Clin Healthcare, 2015, 4, 4-9.
Juczyński Z. Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa, 2001, 75- 79.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie & Autorzy

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.