Opieka pielęgniarska nad pacjentami z chorobami rzadkimi na przykładzie chorych z Naprzemienną Hemiplegią Dziecięcą
DOI:
https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.0307Słowa kluczowe:
naprzemienna hemiplegia dziecięca, choroby rzadkie, opieka pielęgniarskaAbstrakt
Wstęp: Choroby rzadkie to schorzenia występujące u 1 na 2000 osób, przeważnie o podłożu genetycznym. Do tej grupy należą także jednostki chorobowe powstałe na skutek defektów metabolicznych, immunologicznych, infekcji czy rzadkie nowotwory. Rozwój nauki, a szczególnie genetyki spowodował odkrycie nowych mutacji genowych. Jedną z nich jest mutacja w obrębie genu ATP1A3 odpowiedzialna za m.in. naprzemienną hemiplegię dziecięcą. Naprzemienna hemiplegia dziecięca to choroba o bardzo zmiennym i nieprzewidywalnym przebiegu, której objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie. Napady mogą występować pod postacią hemiplegicznych czy tetraplegicznych i niekiedy towarzyszą im zaburzenia połykania i oddychania. Celem pracy było porównanie dwóch różnych przypadków pacjentów cierpiących na chorobę rzadką, jaką jest naprzemienna hemiplegia dziecięca, wyłonienie problemów pielęgnacyjnych w sferze bio-psycho-społeczno-duchowej oraz określenie modelu pielęgnowania na przykładzie teorii Dorothey Orem w opiece nad tymi chorymi.
Materiał i metody: W pracy posłużono się metodą porównawczą opisując dwa przypadki pacjentów. Zastosowano techniki wywiadu, obserwacji, pomiaru i analizy dokumentacji. Kwestionariusz wywiadu zawierający 13 pytań oraz przeprowadzona w warunkach codziennych obserwacja pozwoliły na ustalenie problemów pielęgnacyjnych pacjentów z naprzemienną hemiplegią dziecięcą. Badania przeprowadzono od marca 2018 do maja 2018 r. porównując ze sobą dwa przypadki: 10-letniej dziewczynki i 34-letniego mężczyzny.
Wyniki i wnioski: Pacjenci cierpiący na choroby rzadkie mają ograniczony dostęp do diagnostyki, leczenia, rehabilitacji, świadczeń socjalnych oraz często spotykają się z niezrozumieniem ze strony społeczeństwa i personelu medycznego wynikającego ze znikomej wiedzy na ten temat. Poprzez porównanie ze sobą dwóch przypadków wykazano, że problemy pielęgnacyjne tej grupy pacjentów są niezwykle skomplikowane i zmienne w zależności od wieku, rodzaju napadu, stopnia ciężkości, czasu trwania choroby oraz wsparcia rodziny i społeczeństwa. Najbardziej odpowiedni wydaje się być system pielęgnowania według Dorothey Orem.
Pobrania
Bibliografia
Skoczylas M. (2014). Wybrane choroby rzadkie w literaturze medycznej i programach kształcenia przed- i podyplomowego oraz opieka nad chorymi na choroby rzadkie w krajach wysoko uprzemysłowionych. Historia, teraźniejszość i perspektywy, Rozprawa doktorska, Szczecin.
Komisja Europejska. (2008). Komunikat Komisji Do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Oraz Komitetu Regionów na temat: Rzadkie choroby: wyzwania stojące przed Europą, Bruksela.
Libura M., Władusiuk M., Małowicka M., Grabowska E., Gałązka-Sobotka M., Gryglewicz J. (2016). Choroby rzadkie w Polsce – stan obecny i perspektywy, Wydawca Uczelnia Łazarskiego, Warszawa.
Choroby rzadkie. Strona Ministerstwa Zdrowia, http://www.mz.gov.pl/leczenie/choroby-rzadkie/ (data dostępu: 10.11.2017).
Komisja Europejska – choroby rzadkie https://ec.europa.eu/health/rare_diseases/overview_pl (data dostępu: 9.11.2017).
Orpnanet – portal internetowy, http://www.orpha.net/national/PL-PL/index/co-to-jest-choroba-rzadka/ (data dostępu: 22.02.2018).
Rozporządzenie (WE) NR141/2000 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie sierocych produktów leczniczych, Dz. U. L 18 z 22.1.2000, 1.
Orphanet – Portal o chorobach rzadkich i lekach sierocych, http://www.orpha.net/consor/cgi-bin/index.php (data dostępu: 10.11.2017).
Eurocat – europejski nadzór nad wadami wrodzonymi, http://www.eurocat-network.eu/ (data dostępu: 5.12.2017).
Eurordis – Rzadkie choroby w Europie – portal https://www.eurordis.org/content/our-mission (data dostępu: 22.02.2018).
Europlan III – europejski projekt opracowywania planów narodowych dotyczących rzadkich chorób, http://www.europlan2017.pl/eurordis/ (data dostępu: 22.02.2018).
Narodowy plan dla chorób rzadkich, http://www.mz.gov.pl/leczenie/choroby-rzadkie/narodowy-plan-dla-chorob-rzadkich/ (data dostępu: 22.02.2018).
Polska dla chorób rzadkich, http://www.chorobyrzadkie.com/images/1754/103352/POLSKA%20DLA%20CHOROB%20RZADKICH%202017.pdf (data dostępu: 22.02.2018).
Gergont A., Kaciński, M. (2013). Naprzemienne porażenie dziecięce. Neurologia dziecięca, 22(44), 76.
Kansagra S., Mikati M.A., Vigevano F. (2013). Alternating hemiplegia of childhood W: Aminoff M.J., Boller F., Swaab D.F. (2013). Handbook of Clinical Neurology, vol. 112 (3rd series), chapter 85, Elsevier B.V., Amsterdam.
Robaszewska U. (1976). Trudności rozpoznawcze w napadowym naprzemiennym porażeniu połowicznym u dziecka. Neurologia i Neurochirurgia Polska, 10/26(3), 415–417.
Wendorff J., Kotwa-Mazur A. (1995). Porażenie połowiczne naprzemienne jako ekwiwalent migreny małego dziecka. Neurologia i Neurochirurgia Polska, 29(6), 921–928.
Gergont A., & Kaciński M. (2014). Alternating hemiplegia of childhood: New diagnostic options. Neurologia i neurochirurgia polska, 48(2), 130–135.
Gergont A. (2016). Czynność autonomicznego układu nerwowego w stanach napadowych u dzieci i odzieży i możliwości jej oceny. Przegląd Lekarski, 73(3), 174–178.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu niezbędnych informacji gromadzonych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych, Dz. U. z 31.12.2014 r., poz. 1986.
Fliciński J., Żarowski M., & Steinborn B. (2014). Nowa klasyfikacja Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy. Różnice i podobieństwa między ICHD-3 beta i ICHD-2. Neurologia Dziecięca, 23(46), 39–45.
Algahtani H., Ibrahim B., Shirah B., Aldarmahi A., & Abdullah A. (2017). More Than a Decade of Misdiagnosis of Alternating Hemiplegia of Childhood with Catastrophic Outcome. Case reports in medicine.
Terwindt G.M. (Chairman), (2013). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (betaversion). Cephalalgia, 33, 794.
Schirinzi T., Graziola F., Cusmai R., Fusco L., Nicita F., Elia M., Travaglini L., Bertni E., Curatolo P., Vigevano F., Capuano A. (2018). ATP1A3-related epileptic encephalopathy responding to ketogenic diet. Brain and Development, 40(5), 433–438.
Simmons C. Q., Thompson C. H., Cawthon B. E., Westlake G., Swoboda K. J., Kiskinis E., … & George Jr, A. L. (2018). Direct evidence of impaired neuronal Na/K-ATPase pump function in alternating hemiplegia of childhood. Neurobiology of disease, 115, 29–38.
Sweney M.T., Newcomb T.M., & Swoboda K.J. (2015). The expanding spectrum of neurological phenotypes in children with ATP1A3 mutations, alternating hemiplegia of childhood, rapid-onset dystonia-parkinsonism, CAPOS and beyond. Pediatric Neurology, 52(1), 56–64.
Fatema K., Rahman M.M., Akter S., Begum S., & Islam M.T. (2018). Alternating Hemiplegia of Childhood: Report of Two Cases. Journal of Enam Medical College, 8(1), 46–49.
Panagiotakaki E., Michel J., Doummar D., Mignot C., Flamand-Roze E., Nicole S., … & Lesca G. (2017). ATP1A3 screening in patients with alternating hemiplegia of childhood and related phenotypes. European Journal of Paediatric Neurology, 21 (1), 162.
Winczewska-Wiktor A., Pilarska E., & Steinborn B. (2013). Miejsce dziecięcych zespołów okresowych w nowej Międzynarodowej Klasyfikacji Bólów Głowy. Neurol Dziec, 45, 11–18.
Winczewska-Wiktor A., Steinborn B. (2012). Dziecięce zespoły okresowe. Polski Przegląd Neurologiczny, 8(1), 32–37.
Flunaryzyna – opis profesjonalny bazy leków Medycyny Praktycznej, https://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=322 (data dostępu: 16.04.2018).
Zielińska M., & Buczkowska-Radlińska J. (2017). Wpływ diety niskowęglowodanowej na stan zdrowia człowieka. Pomeranian Journal of Life Sciences, 63(4), 56–61.
Wong V.C., & Kwong A.K. (2015). ATP1A3 mutation in a Chinese girl with alternating hemiplegia of childhood–Potential target of treatment?. Brain and Development, 37(9), 907–910.
Machaczka M. (2016). Zarys problemu chorób rzadkich na podstawie omówienia serii przypadków pacjentów z chorobą Gauchera. Przypadki Medyczne.pl, 81, 378–384. [W]: Nowak B.A., Maciąg K. (red.) Ogólnopolska Konferencja Naukowa Choroby rzadkie w XXI wieku, Abstrakty. Fundacja na rzecz promocji nauki i rozwoju TYGIEL, Lublin.
Kocka K., Bartoszek A., Ślusarska B., Curyła I. (2017). Sposób leczenia, czas trwania choroby oraz powikłania cukrzycy typu 2 a jakość życia osób chorych. Medycyna rodzinna; 20(1), 9–16.
Ustawa o Zawodach Pielęgniarki i Położnej z dnia 15 lipca 2011 r., Dz. U. z 2011 r. Nr 174, poz. 1039.
Majka K., Krupienicz A., Olszewski R. (2017). Rola opieki pielęgniarskiej w zapobieganiu powikłaniom sercowo-naczyniowym u chorych kwalifikowanych do endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Pielęgniarstwo Polskie, 2(64), 300–306.
Poznańska S. (2001). Modele/teorie pielęgniarstwa, w: Poznańska S., Płaszewska-Żywko L. (red.), Wybrane modele pielęgniarstwa. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 2001, 11–13.
Nieckula M., Dębska G., & Szewczyk A. (2015). Udział pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej świadczącej usługi zdrowotne w domu chorego mającego owrzodzenie żylne kończyn dolnych. Piel. Zdr. Publ, 5(2), 111–119.
Glińska J., Brzezińska E., Lewandowska M., & Borowiak E. (2016). Rola teorii pielęgnowania w podnoszeniu jakości opieki pielęgniarskiej. Problemy Pielęgniarstwa, 24(3–4), 177–181.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie & Autor

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.