Decyzje zarządcze i strategia adaptacyjna Instytutu Lotnictwa w Rydze (Łotwa) w zmiennym, niepewnym, złożonym i niejednoznacznym świecie (VUCA)

Autor

DOI:

https://doi.org/10.55225/pel.666

Słowa kluczowe:

RAI, myślenie grupowe, wąskie gardła, model kosza na śmieci, niepewność, świat VUCA, racjonalność, elastyczne zarządzanie

Abstrakt

Proces podejmowania decyzji zarządczych w instytucjach szkolnictwa wyższego odbywa się obecnie w kontekście środowiska VUCA – charakteryzującego się zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością – co kształtuje unikalne ramy dla współczesnych realiów organizacyjnych i społeczno-kulturowych. Artykuł przedstawia analizę przypadku Instytutu Lotnictwa w Rydze (RAI), prywatnego uniwersytetu na Łotwie, koncentrując się na wpływie otoczenia zewnętrznego oraz na rozwoju adaptacyjnej strategii zarządzania. Istotne jest, że przypadek ten nie jest izolowanym problemem jednej instytucji, lecz stanowi modelowy scenariusz ilustrujący systemowe wyzwania, przed którymi stoją uczelnie w świecie VUCA, takie jak: niejasne regulacje wewnętrzne, brak trwałych procedur oraz wysoki poziom niepewności zewnętrznej (Bennett & Lemoine, 2014).

Do uzyskania kompleksowego i obiektywnego obrazu aktualnego otoczenia zewnętrznego oraz identyfikacji kluczowych wyzwań i możliwości adaptacji instytucjonalnej zastosowano podejście metod mieszanych. Analiza opiera się na koncepcji ograniczonej racjonalności, "modelu kosza na śmieci", podejściach do rozdziału władzy i wpływów oraz ekonomii behawioralnej z uwzględnieniem awersji do ryzyka. Zidentyfikowano kluczowe wąskie gardła i problemy zarządcze, w tym niejasną odpowiedzialność interesariuszy, wykluczanie niektórych aktorów z procesu decyzyjnego, ograniczone doświadczenie w sytuacjach niestandardowych oraz niejednoznaczne procedury organizacyjne.

W badaniu zastosowano metody mieszane, obejmujące oceny ekspertów siedmiu członków zespołu zarządzającego RAI oraz analizę treści czynników zewnętrznych – demograficznych, ekonomicznych, regulacyjnych i globalnych trendów edukacyjnych. Wyniki wskazują na umiarkowanie wysoki poziom niepewności i niejednoznaczności, podkreślając potrzebę elastycznych modeli zarządzania. W artykule zaproponowano zestaw strategii mających na celu zmniejszenie niepewności zarządczej i poprawę jakości decyzji: dekompozycję problemów, zastosowanie technik analizy sytuacji złożonych, zwiększenie zaangażowania interesariuszy, zarządzanie przepływami informacji oraz zapobieganie myśleniu grupowemu. Badanie przyczynia się do rozwoju teorii i praktyki zarządzania w warunkach VUCA, oferując narzędzia do budowania dojrzałych strategii adaptacyjnych dla łotewskiego sektora szkolnictwa wyższego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Alvesson, M., & Spicer, A. (2012). A stupidity-based theory of organizations. Journal of Management Studies, 49(7), 1194–1220. DOI: 10.1111/j.1467-6486.2012.01072.x

Barnett, R. (2000). Realizing the University in an Age of Supercomplexity. Buckingham: Society for Research into Higher Education & Open University Press.

Bazerman, M.H., & Moore, D.A. (2012). Judgment in Managerial Decision Making (8th ed.). John Wiley & Sons.

Bennett, N., & Lemoine, G.J. (2014). What a difference a word makes: Understanding threats to performance in a VUCA world. Business Horizons, 57(3), 311–317. DOI: 10.1016/j.bushor.2014.01.001

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. DOI: 10.1191/1478088706qp063oa.

Capano, G., & Pritoni, A. (2020). What really happens in higher education governance? Trajectories of adopted policy instruments in higher education over time in 16 European countries. Higher Education, 80, 989–1010. DOI: 10.1007/s10734-020-00529-y.

Cohen, M.D., March, J.G., & Olsen, J.P. (1972). A garbage can model of organizational choice. Administrative Science Quarterly, 17(1), 1–25. DOI: 10.2307/2392088.

Creswell, J.W., & Plano Clark, V.L. (2017). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). Sage Publications.

El Aouri, Z. (2024). Higher Education In A Vuca-Driven World: The need for 21 St century skills. Revue Linguistique et Référentiels Interculturels, 5(1), 2–8. https://doi.org/10.34874/IMIST.PRSM/liri-v5i1.49975.

Friedman, T.L. (2006). The World is Flat: A Brief History of the Globalized World in the Twenty-First Century. London: Allen Lane.

Fullan, M. (2023). The Principal 2.0: Three Keys to Maximizing Impact. Jossey-Bass.

Hüther, O., & Krücken, G. (2018). Higher Education in Germany: Recent Developments in Access, Occupation, and Organization. Springer.

Janis, I.L. (1982). Groupthink: Psychological Studies of Policy Decisions and Fiascoes (2nd ed.). Boston: Houghton Mifflin.

Johansen, B.P. (2017). The New Leadership Literacies: Thriving in a Future of Extreme Disruption and Distributed Everything. Berrett-Koehler Publishers.

Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. New York: Farrar, Straus and Giroux.

Keeney, R.L. (1996). Value-Focused Thinking: A Path to Creative Decisionmaking. Harvard: Harvard University Press.

March, J.G., & Simon, H.A. (1993). Organizations. New York: John Wiley and Sons.

Owens, R.G. (2000). Organizational Behavior in Education: Instructional Leadership and School Reform (7th ed.). Boston: Allyn & Bacon.

Rudolph, J., Crawford, J., Sam C-Y, S., Tan, S. (eds.). (2024). The Palgrave Handbook of Crisis Leadership in Higher Education. Palgrave Macmillan.

Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research Methods for Business Students (8th ed.). Harlow: Pearson Education.

Simon, H.A. (1957). Models of Man: Social and Rational: Mathematical Essays on Rational Human Behavior in a Social Setting. New York: John Wiley and Sons.

Wallach, M.A., Kogan, N., & Bem, D.J. (1964). Diffusion of responsibility and level of risk taking in groups. Journal of Abnormal and Social Psychology, 68(3), 263–274.

Weick, K.E. (1995). Sensemaking in Organizations. Thousand Oaks: Sage Publications.

Yin, R.K. (2017). Case Study Research and Applications: Design and Methods (6th ed.). Sage Publications.

Opublikowane

2026-03-23

Numer

Dział

Ekonomia

Jak cytować

Savenkovs, K., & Sztorc, M. (2026). Decyzje zarządcze i strategia adaptacyjna Instytutu Lotnictwa w Rydze (Łotwa) w zmiennym, niepewnym, złożonym i niejednoznacznym świecie (VUCA). Problems of Economics and Law, 10(1), 149-164. https://doi.org/10.55225/pel.666

Inne teksty tego samego autora