Long-term changes in macrozoobenthos structure and water quality of the upper Jasiołka River (Southern Poland) in 2014, 2018, and 2025
DOI:
https://doi.org/10.55225/sti.699Keywords:
Jasiołka River, macrozoobenthos, BMWP-PL method, Margalef’s index, water qualityAbstract
The article presents the results of long-term monitoring of water quality in the upper reaches of the Jasiołka River (Southern Poland) based on macrozoobenthos are presented. Field research was conducted in May 2025 at five sampling sites, and the data obtained were compared with historical results from 2014 and 2018, as well as with data from reference Carpathian rivers: Ropa and Wisłoka. Biological methods were used for ecological assessment: the BMWP-PL biotic index and the Margalef’s diversity index. A total of 38 macroinvertebrate families were recorded in the 2025 study. Water quality assessments obtained using both indices were consistent, classifying the tested section of the Jasiołka mostly as Class I (very good quality). The long-term analysis demonstrated the stability of high water quality during the study period. The water quality of the Jasiołka is similar to that of the Ropa, but clearly better than the Wisłoka, which indicates lower anthropogenic pressure in its catchment area. Biomonitoring results correlate positively with historical physical and chemical parameter studies, which means that over a multi-year scale, the Jasiołka is not subject to pressures, or they are low.
Downloads
References
Klich M, Klich S. Wstęp. W: Klich M, Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Jasiołki. Tarnów: Wydawnictwa Akademii Nauk Stosowanych; 2022. s. 6–11. Google Scholar
Klich M, Klich S, Franczak P. Ogólna charakterystyka źródlisk i górnych partii Jasiołki – teren badań oraz obszarowe formy ochrony przyrody. W: Klich M, Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Jasiołki. Tarnów: Wydawnictwa Akademii Nauk Stosowanych; 2022. s. 12–77. Google Scholar
Klich M, Klich S. Analiza zagrożeń przyrody obszaru górnego odcinka Jasiołki. W: Klich M, Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Jasiołki. Tarnów: Wydawnictwa Akademii Nauk Stosowanych; 2022. s. 196–206. Google Scholar
Kołodziejczyk A, Koperski P, Kamiński M. Klucz do oznaczania słodkowodnej makrofauny bezkręgowej: dla potrzeb bioindykacji stanu środowiska. Warszawa: Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska; 1998. Google Scholar
Dyrektywa 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 roku ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej. Dz. Urz. UE L 327 z 22.12.2000. Google Scholar
Korycińska M, Królak E. The use of various biotic indices for evaluation of water quality in the lowland rivers of Poland (exemplified by the Liwiec River). Polish Journal of Environmental Studies. 2006;15(3):419–428. Google Scholar
Korycińska M, Królak E. The use of BMWP-PL index for assessment of water quality in the lowland Liwiec Riwer and its longest tributaries (central-eastern Poland). Archives of Environmental Protection. 2007;33(3):37–52. Google Scholar
Klich M, Klich S. Makrozoobentos źródlisk i górnych partii Jasiołki. W: Klich M, Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Jasiołki. Tarnów: Wydawnictwa Akademii Nauk Stosowanych; 2022. s. 168–183. Google Scholar
PN-EN 16150:2012E: Jakość wody – Wytyczne do proporcjonalnego wielośrodowiskowego pobierania makrobezkręgowców z płytkich rzek. Warszawa: Polski Komitet Normalizacyjny; 2012. Google Scholar
Kolada A, redakcja. Podręcznik do monitoringu elementów biologicznych i klasyfikacji stanu ekologicznego wód powierzchniowych: aktualizacja metod. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska; 2020. Google Scholar
Kołodziejczyk A, Koperski P. Bezkręgowce słodkowodne Polski: klucz do oznaczania oraz podstawy biologii i ekologii makrofauny. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego; 2000. Google Scholar
Tończyk G, Siciński J, redakcja. Klucz do oznaczania makrobezkręgowców bentosowych dla potrzeb oceny stanu ekologicznego wód powierzchniowych. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska; 2013. Google Scholar
Panek P. Wskaźniki biotyczne stosowane w monitoringu wód od czasu implementacji w Polsce Ramowej Dyrektywy Wodnej. Przegląd Przyrodniczy. 2011;22(3):111–123. Google Scholar
Kownacki A, Soszka H. Wytyczne do oceny stanu rzek na podstawie makrobezkręgowców oraz do pobierania prób makrobezkręgowców w jeziorach. Warszawa: Instytut Ochrony Środowiska; 2004. Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2021 roku w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego oraz sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, a także środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych. Dz.U. z 2021 roku, poz. 1475. Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2016 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych. Dz.U. z 2016 roku, poz. 1187. Google Scholar
PN-EN ISO 10870:2014-04: Jakość wody – Wytyczne dotyczące wyboru metod i stosowania systemów klasyfikacji do oceny stanu biologicznego wód na podstawie makrozoobentosu. Warszawa: Polski Komitet Normalizacyjny; 2014. Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych. Dz.U. z 2011 roku, nr 257, poz. 1545. Google Scholar
Klimaszyk P, Trawiński A. Ocena stanu rzek na podstawie makrobezkręgowców bentosowych. Indeks BMWP-PL. Poznań: Zakład Ochrony Wód Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza; 2007. Google Scholar
Tomasiewicz A, Wojtaś K, Urbaś N. Makrobentos źródlisk i górnych partii Ropy. W: Klich M, Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Ropy – lewobrzeżnego dopływu Wisłoki. Tarnów: Wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej; 2017. s. 116–127. Google Scholar
Klich M, Klich S. Makrozoobentos źródlisk i górnych partii Wisłoki. W: Klich M. Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Wisłoki. Tarnów: Wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie; 2019. s. 187–199. Google Scholar
Klich S, Klich M. Podstawowe zagrożenia przyrody obszaru górnego odcinka Wisłoki. W: Klich M. Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Wisłoki. Tarnów: Wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie; 2019. s. 230–235. Google Scholar
Franczak P, Klich, Klich S. Parametry fizykochemiczne wody górnej Jasiołki. W: Klich M, Klich S, redakcja, Franczak P. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Jasiołki. Tarnów: Wydawnictwa Akademii Nauk Stosowanych; 2022. s. 184–195. Google Scholar
Doroż Ł, Jędrocha A. Parametry fizykochemiczne. W: Klich M, Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Ropy – lewobrzeżnego dopływu Wisłoki. Tarnów: Wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej; 2017. s. 47–62. Google Scholar
Franczak P, Klich M, Klich S. Parametry fizykochemiczne wody górnej Wisłoki. W: Klich M. Klich S, redakcja. Waloryzacja przyrodnicza obszaru źródliskowego i górnych partii rzeki Wisłoki. Tarnów: Wydawnictwa Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie; 2019. s. 187–199. Google Scholar
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Mariusz Klich, Karolina Falasa, Anna Matras, Amelia Michalska, Natalia Suda
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
